KRYTERIA DOBREJ JAKOŚCI

Używany w ramach projektu EDDRA kwestionariusz jest adresowany do realizatorów, a w szczególności koordynatorów programów profilaktycznych. Kwestionariusz jest tak skonstruowany aby można było na jego podstawie odpowiedzieć na pytanie, czy badany program był konstruowany, realizowany i ewaluowany zgodnie z kryteriami dobrej jakości. Przyjmuje się , że przestrzeganie metodologii planowania zorientowanego na osiągnięcie celu (objective oriented project planning - OOPP) "wymusza" lepszą jakość programu czy strategii. Aby zastosować tę metodologię w praktyce konieczna jest głęboka refleksja zarówno nad rzeczywistymi potrzebami, realnymi środkami realizacji a także możliwymi do rzeczywistego osiągnięcia rezultatami. W praktyce profilaktycznej te wydawałoby się elementarne, wynikające z logiki wymagania bywają pomijane.

CECHY PLANOWANIA ZORIENTOWANEGO NA OSIĄGNIĘCIE CELU

  1. Stworzenie realnej oceny rzeczywistości i zdefiniowanie realistycznej strategii działań
    Realna ocena rzeczywistości jest tym samym co nazywamy oszacowaniem potrzeb. Podstawowe kryteria dobrej jakości oszacowania to: obiektywne potwierdzenie zapotrzebowania na planowane działania. Mogą to być badania ilościowe jak i jakościowe, a także dane statystyczne pochodzące z lokalnych instytucji. Ważne aby na etapie oceny potrzeb uwzględniane były opinie adresatów programu i aby ci adresaci byli wyraźnie zdefiniowani. Przy budowaniu programu każde konkretne działanie powinno być rozpatrywane z punktu widzenia przydatności do osiągnięcia planowanych celów. Konieczna jest także refleksja nad potencjalnymi skutkami negatywnymi. Istotne jest uwzględnianie specyfiki kulturowej, ekonomicznej czy obyczajowej adresatów programu.

  2. Poprawa komunikacji i współpracy między instytucjami lub zespołami pracującymi w jednej instytucji poprzez wspólne planowanie strategii działań oraz wspólną ich realizację i monitorowanie
    Programy zmierzające do ograniczania popytu na narkotyki powinny być skoordynowane z działaniami dotyczącymi innych problemów rozpoznanych czy to w grupie czy na terenie społeczności lokalnej jako istotne dla jej funkcjonowania.

  3. Jasne określenie celu, zmiany jaką chcemy uzyskać w wyniku wdrożenia programu
    Tutaj podstawą jest precyzyjne zdefiniowanie celu ogólnego do którego zmierzać będą wszystkie współpracujące osoby i instytucje. Możliwe to jest wtedy, gdy na etapie szacowania potrzeb prawidłowo i adekwatnie zdefiniuje się problem podstawowy. Problemem w tej metodologii nie może być brak środków na osiągnięcie poprawy może nim być wyłącznie precyzyjnie zdefiniowany niepożądany stan rzeczy. Przykładem nieprawidłowego sformułowania problemu może być stwierdzenie - "w miejskich aptekach brakuje aspiryny" . Prawidłowe sformułowanie powinno brzmieć - "wzrasta liczba chorych na grypę". Na przytoczonym przykładzie widać, że strategia naprawcza oparta na nieprawidłowo zdefiniowanym problemie nie uwzględni wielu istotnych przyczyn wzrostu zachorowań na grypę i najprawdopodobniej nie będzie efektywna. W praktyce, z pewnością można znaleźć wiele przykładów programów budowanych na podstawie nieadekwatnie określonego problemu.
    Ważne jest aby wszyscy uczestniczący w programie znali zakres swoich zadań i aby mieli świadomość, że to co robią jest potrzebne i celowe, aby założony wspólny cel ogólny osiągnąć. Wszystkie elementy programu powinny tworzyć logiczną całość a planowane aktywności bądź działania powinny być tak dobrane, aby przyczyniały się do osiągnięcia założonych celów.

  4. Jasne określenie wskaźników umożliwiających ewaluację
    Wskaźniki ewaluacji powinny być uwzględniane od początku konstruowania projektu. W praktyce często dopiero po realizacji poszukuje się "pomysłu" jak badać osiągnięte rezultaty, często też okazuje się, że zaplanowane rezultaty zostały tak sformułowane, że nie można ich zmierzyć. Ideałem jest tak zwana "ewaluacja zewnętrzna" dokonywa przez zespół ludzi nie zaangażowany w działania. Jest to rozwiązanie na ogół kosztowne i pewnie z tego powodu występujące bardzo rzadko. Kolejną istotną cechą planowania zorientowanego na cel jest takie zdefiniowanie celu głównego i celów pośrednich aby możliwe było mierzenie uzyskanych rezultatów.

Wstecz
Wprzód